Know Thyself: Homer’s Odyssey as a Journey to the Soul. Pt1 / Γνῶθι σαυτόν: Η Οδύσσεια του Ομήρου ως Ταξίδι προς την Ψυχή. Μέρος 1ο
Discovering Self-Knowledge through the Symbols and Trials of Odysseus / H Aυτογνωσία μέσα από τoυς συμβολισμούς στις δοκιμασίες του Οδυσσέα
Before we dive into this journey, I want to thank all of you amazing people who subscribed and joined me in this corner! We’ll stay in touch, and I can’t wait to read your thoughts, perspectives, and stories you share!
What is the first and most fundamental step for every human being to live a free life, unchained and unbound?
The answer comes from the ruins of Ancient Greece, carved at the Oracle of Delphi, in one of the 147 Delphic Maxims (something like the 10 commandments, only in Greek version and with way more reading!):
Γνῶθι σαυτόν — Know Thyself.
Know yourself. Learn who you are and live from a place of inner strength, following an inner light that never fades.
Isn’t this exactly what all of us here are searching for in books, communities, articles, and videos?
But how difficult it is… And chaotic!
The way to achieve this longed-for self-knowledge was artfully hidden by Homer, with an exceptional literary and symbolic approach, inside his work The Odyssey.
In its pages we see Odysseus’ deep desire to return home to Ithaca and reunite with his beloved Penelope, who patiently waits for him to come back (woman to woman: from me it’s a big no to this kind of waiting, but since we’re analyzing the symbolism, I’ll let it slide!). She weaves and unweaves a shroud, buying herself time and building her strategy to avoid the suitors.
So, the hero, after the ten-year Trojan War, begins his journey back home with his companions. Along the way, he encounters mythical creatures and monsters that delay his arrival at his house, where his parents, Laertes and Anticlea, his wife Penelope, and his son Telemachus are waiting for him (surrounded by the suitors who were after Penelope, but mainly the throne of the king).
Yet the difficulties and setbacks that appeared on his path and kept dragging him back were not random. Each one has a symbolic character that gives meaning to the journey, explains its long duration, and helps us understand the inner obstacles every human being faces in the effort to unite with their Soul.
Thus, Mind–Odysseus, in the company of human weaknesses–companions, with every challenge he manages to overcome, is gradually initiated to higher levels (something like unlocking stages in videogames), aiming to unite with Soul–Penelope and reach self-knowledge, enlightenment, the union with his truth. His advisor and guide is goddess Athena, the goddess of Wisdom, who supports him and helps him find solutions and move forward.
It is also impressive how his 12 “labors” (14 according to others) are connected with the zodiac cycle — but I won’t dwell on that point.
By unlocking Odysseus’ obstacles, put yourself in his place, with the difficulties of your own life. And once the analysis is over, ask yourself:
“How close are you to your Ithaca?”
First stop: Cicones (Ismarus – Aries)
Odysseus, influenced by Ares, by primitive and archetypal instincts, by rage and blind impulse, plunders and destroys the land, suffering heavy losses from the counterattack. Defeated by arrogance and greed, he gathers his men and departs.
Second stop: Lotus-Eaters (Taurus)
His path leads him to a calm land where he meets its peaceful people. As a welcome, they offer Odysseus and his men the Lotus, which leads to forgetfulness. Here lies the danger of forgetting his homeland, his goal, and his dream, swept away by fleeting, earthly, material pleasures. Forgetting who we are is the greatest trap that lurks, ready to imprison us, seduce us, make us forget, and lose ourselves...
Third stop: Cyclops Polyphemus (Gemini)
Odysseus confronts the Savage, Untamed Wrath that lurks deep in the Soul and slowly devours our being. He blinds the giant but does not kill him, because wrath should not be destroyed — it is a driving force. It must be harnessed, made to act in our favor, to open the cave’s door so Odysseus and his men can escape. When Polyphemus asks him who he is, Odysseus answers:
Οὖτις ἐμοί γ’ ὄνομα.
"My name is Nobody."
— Odyssey ix, 366
With this answer, Odysseus steps on his ego, momentarily defeats Wrath by humbling himself and his pride. Yet, afterward, once he escapes, arrogance takes over, he shouts his name and provokes the wrath of Poseidon, father of the Cyclopes, who then sets out to hunt him down and destroy him.
Fourth stop: Aeolus (Cancer)
The god of the winds welcomes Odysseus and his companions and offers to help, gathering all the winds (except one) and sealing them in a sack. Now safe, the ship nears Ithaca. Odysseus relaxes and falls asleep, while the curiosity of his companions drives them to open the bag, believing Odysseus was hiding treasure he didn’t want to share. As a result, all the raging winds are unleashed, blowing the ship back to the island. There, Odysseus loses Aeolus’ favor because of his companions’ recklessness (in other words, the recklessness of humans, who, just before reaching their goal, relax, become complacent, and fall into mistakes and missteps — harmful to their journey).
Fifth stop: Laestrygonians (Leo)
The harbor of this land looks inviting, with a narrow entrance into a closed bay of calm waters. All the ships (except Odysseus’) enter and send messengers to meet the locals, who are taken to the palace of King Antiphates. Antiphates immediately kills one of the companions (just like that, no reason, the guy was just angry 24/7!) and summons the Laestrygonian giants. They attack, hurling massive rocks that crush the ships and devour the men. Odysseus, who had left his ship outside the harbor, manages to escape with his single vessel, while all the others are destroyed. The Laestrygonians personify the unpredictable, violent chaos of nature, which can destroy in a moment what man has built and the harbor that traps the ships is a snare — an image of the overly easy refuge that hides death.
Sixth stop: Circe (Aeaea – Virgo)
A seductive witch–temptation/trap who offers the kykeon to Odysseus’ men, and once they drink, they fall into forgetfulness and are transformed into pigs which is the result of a dissolute, unrestrained life and material indulgences they chose to live. This shows how greed, lack of discipline, or passions can enslave (seriously, they never learn!!). The passage through Circe’s island is a trial for Odysseus, as he must show calm, reason, and leadership to save his men. It represents the physical and spiritual obstacles one must overcome on the path of maturity. Circe transforms others, but Odysseus, with the help of Hermes’ magical herb (anti-magic), resists — symbolizing resistance to passions and personal growth, proving that only the one who controls himself preserves his human essence. At this point, from an enemy witch, Circe becomes an ally and guide, advising him for his next step and the dangers ahead…
[To be continued…]
Stay with me to discover the rest of the story and reach Ithaca together!
References
Vangelis Pappas: The Desymbolization of the Odyssey (Antifono.gr)
Dimitra Liatsa (BISALTIS)
Ποιο είναι το πρώτο και βασικότερο βήμα για να ζήσει ο κάθε άνθρωπος μια ελεύθερη και απαλλαγμένη από δεσμά ζωή;
Η απάντηση έρχεται από τα ερείπια της αρχαίας Ελλάδας και ήταν χαραγμένη στο μαντείο των Δελφών, σε ένα από τα 147 Δελφικά Παραγγέλματα (κάτι σαν τις 10 εντολές, μόνο σε ελληνική version και με περισσότερο διάβασμα!):
Γνῶθι σαυτόν
Γνώρισε τον εαυτό σου. Μάθε ποιος είσαι και ζήσε από μια θέση εσωτερικής δύναμης, ακολουθώντας ένα εσωτερικό φως που δε σβήνει.
Όλοι όσοι είμαστε εδώ αυτό δεν ψάχνουμε και αναζητούμε σε βιβλία, κοινότητες, άρθρα και βίντεο;
Πόσο δύσκολο όμως είναι… Και χαοτικό!
Τον τρόπο που μπορεί κάποιος να πετύχει αυτήν την πολυπόθητη αυτογνωσία τον έκρυψε ο Όμηρος περίτεχνα και με εξαιρετική λογοτεχνικά συμβολική προσέγγιση μέσα στο έργο του, την Οδύσσεια.
Μέσα στις σελίδες της βλέπουμε τον πόθο του Οδυσσέα να γυρίσει πίσω στην Ιθάκη του και να ενωθεί με την αγαπημένη του Πηνελόπη, που υπομονετικά τον περιμένει να επιστρέψει (σα γυναίκα προς γυναίκα από μένα είναι ένα μεγάλο όχι αυτή η αναμονή· αλλά, εφόσον θα αναλύσουμε τον συμβολισμό, προσπερνάω αυτό το γεγονός!), υφαίνοντας και ξηλώνοντας ένα σάβανο με σκοπό να κερδίσει χρόνο και να χτίσει τη στρατηγική της ώστε να αποφύγει τους μνηστήρες.
Ο ήρωας, λοιπόν, έχει φύγει από την Τροία μετά τον δεκαετή πόλεμο και ξεκίνησε το ταξίδι της επιστροφής στην πατρίδα με τους συντρόφους του. Στη διαδρομή συναντά μυθικούς λαούς και τέρατα που καθυστερούν την άφιξή του στο σπίτι, όπου τον περιμένουν οι γονείς του, Λαέρτης και Αντίκλεια, η γυναίκα του Πηνελόπη και ο γιος του Τηλέμαχος (περικυκλωμένοι από τους μνηστήρες που διεκδικούσαν την Πηνελόπη, και κυρίως τη θέση του βασιλιά).
Ωστόσο, οι δυσκολίες και οι αναποδιές που εμφανίζονταν στον δρόμο του και τον τραβούσαν πίσω δεν ήταν τυχαίες. Κάθε μία έχει έναν συμβολικό χαρακτήρα που νοηματοδοτεί το ταξίδι, δικαιολογεί τη μεγάλη του διάρκεια και μας βοηθά να κατανοήσουμε τα εσωτερικά εμπόδια που κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει στην προσπάθεια της ένωσης με την Ψυχή του.
Ο Νους–Οδυσσέας, λοιπόν, συντροφιά με τις ανθρώπινες αδυναμίες–εταίρους, με κάθε πρόκληση που καταφέρνει να υπερνικήσει, μυείται σταδιακά στα ανώτερα επίπεδα (κάτι σαν να ξεκλειδώνεις πίστες σε videogames), με σκοπό να ενωθεί με την Ψυχή–Πηνελόπη και να φτάσει στην αυτογνωσία, τη φώτιση, την ένωση με την αλήθεια του. Σύμβουλος και συνοδός του είναι η θεά Αθηνά, η θεά της Σοφίας, που τον υποστηρίζει και τον βοηθά να βρει λύσεις και να προχωρήσει.
Είναι εντυπωσιακό επίσης το πώς οι 12 «άθλοι» του (14 κατ’ άλλους) συνδέονται και με τον ζωδιακό κύκλο, αλλά δε θα μείνω σε αυτό το σημείο.
Ξεκλειδώνοντας τα εμπόδια του Οδυσσέα, βάλε στη θέση του εσένα και τις δυσκολίες της ζωής σου. Και μόλις τελειώσει η ανάλυση σκέψου:
«Πόσο κοντά είσαι στην Ιθάκη σου;»
Πρώτη στάση: Κίκονες (Ίσμαρος – Κριός)
Ο Οδυσσέας, επηρεασμένος από τον Άρη, τα πρωτόγονα και αρχέγονα ένστικτα, την οργή και την άλογη παρόρμηση, λεηλατεί και καταστρέφει τη χώρα, με βαριές απώλειες από την αντεπίθεση. Ηττημένος από την αλαζονεία και την απληστία, συγκεντρώνει τους συντρόφους του και αναχωρεί.
Δεύτερη στάση: Λωτοφάγοι (Ταύρος)
Ο δρόμος του τον οδηγεί σε ένα ήρεμο μέρος όπου συναντά έναν φιλήσυχο λαό. Σαν καλωσόρισμα προσφέρουν στον Οδυσσέα και στους συντρόφους του τον λωτό, που οδηγεί στη λήθη, τη λησμονιά. Εδώ υπάρχει ο κίνδυνος να ξεχάσει την πατρίδα, τον στόχο και το όνειρό του, παρασυρόμενος από τις εφήμερες, επίγειες και υλικές απολαύσεις. Επομένως, η αμνησία, το να ξεχνάμε ποιοι είμαστε, είναι η μεγαλύτερη παγίδα που μπορεί να μας εγκλωβίσει, να μας παρασύρει, να μας κάνει να ξεχάσουμε και να χαθούμε.
Τρίτη στάση: Κύκλωπας Πολύφημος (Δίδυμοι)
Ο Οδυσσέας έρχεται αντιμέτωπος με τον άγριο, αδάμαστο Θυμό που ελλοχεύει στα ενδότερα της ψυχής μας και τρώει σιγά σιγά την ύπαρξή μας. Τυφλώνει τον τεράστιο γίγαντα αλλά δεν τον σκοτώνει, γιατί ο θυμός δεν πρέπει να καταστραφεί, όντας κινητήριος δύναμη· πρέπει να τον τιθασεύσει, να τον κάνει να δράσει υπέρ του, να ανοίξει την πόρτα της σπηλιάς ώστε να ξεφύγει με τους συντρόφους του. Όταν ο Πολύφημος τον ρωτάει ποιος είναι, ο Οδυσσέας απαντάει:
«Οὖτις ἐμοί γ’ ὄνομα.»
Το όνομά μου είναι «Κανένας».
— Οδύσσεια ι’ 366
Με αυτή την απάντηση πατάει το «εγώ» του, νικάει προς στιγμήν τον Θυμό, ταπεινώνοντας τον εαυτό και την έπαρσή του. Όμως στη συνέχεια, αφού ξεφύγει, η αλαζονεία τον κυριεύει· φωνάζει το όνομά του και προκαλεί την οργή του Ποσειδώνα, πατέρα των Κυκλώπων, που βάζει σκοπό να τον κυνηγήσει και να τον εξοντώσει.
Τέταρτη στάση: Αίολος (Καρκίνος)
Ο θεός των ανέμων υποδέχεται τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του και προσφέρεται να τους βοηθήσει, μαζεύοντας όλους τους ανέμους (εκτός από έναν) κλεισμένους σε έναν ασκό. Με ασφάλεια πλέον, το καράβι πλησιάζει στην Ιθάκη. Ο Οδυσσέας επαναπαύεται και πέφτει να κοιμηθεί, όταν η περιέργεια των εταίρων τούς ωθεί να ανοίξουν τον σάκο, πιστεύοντας ότι ο Οδυσσέας κρύβει μέσα κάποιον θησαυρό που δεν ήθελε να μοιραστεί μαζί τους. Ως αποτέλεσμα, απελευθερώνονται όλοι οι μανιασμένοι άνεμοι, στέλνοντας το καράβι πίσω στο νησί. Εκεί ο ήρωας χάνει την εύνοια του Αιόλου λόγω της απερισκεψίας των συντρόφων (δηλαδή της απερισκεψίας των ανθρώπων που, πριν ακόμα φτάσουν να κατακτήσουν τον στόχο τους, επαναπαύονται, χαλαρώνουν και υποπίπτουν σε λάθη και παρατυπίες επιζήμιες για το ταξίδι τους).
Πέμπτη στάση: Λαιστρυγόνες (Λέων)
Το λιμάνι σε αυτή τη χώρα φαίνεται φιλόξενο, με ένα στενό πέρασμα σε έναν κλειστό κόλπο με ήρεμα νερά. Όλα τα καράβια (εκτός από του Οδυσσέα) μπαίνουν μέσα και στέλνουν αγγελιαφόρους να συναντήσουν τους ντόπιους. Αυτοί οδηγούνται στο παλάτι του βασιλιά Αντιφάτη ο οποίος σκοτώνει αμέσως έναν από τους συντρόφους (έτσι, χωρίς λόγο· απλά είχε συνέχεια νεύρα!) και καλεί τους Λαιστρυγόνες γίγαντες, που επιτίθενται, ρίχνοντας τεράστιους βράχους που συντρίβουν τα καράβια και κατασπαράζουν τους άντρες. Ο Οδυσσέας, που είχε αφήσει το καράβι του έξω από το λιμάνι, καταφέρνει να γλιτώσει και φεύγει με το μοναδικό του πλοίο, ενώ όλα τα άλλα καταστρέφονται. Οι Λαιστρυγόνες προσωποποιούν το απρόβλεπτο και βίαιο χάος της φύσης, που καταστρέφει μέσα σε μια στιγμή ό,τι έχτισε ο άνθρωπος, ενώ το λιμάνι που εγκλωβίζει τα καράβια είναι παγίδα· μια εικόνα του υπερβολικά εύκολου καταφυγίου που κρύβει θάνατο.
Έκτη στάση: Κίρκη (Αιαία – Παρθένος)
Μια γοητευτική μάγισσα–πειρασμός/παγίδα προσφέρει τον κικεώνα στους συντρόφους του Οδυσσέα και, αφού πιουν από αυτό το ποτό, οδηγούνται στη λήθη και μεταμορφώνονται σε χοίρους, ως αποτέλεσμα του άσωτου και αχαλίνωτου βίου και των υλικών απολαύσεων που επέλεξαν να ζήσουν. Αυτό δείχνει πώς η απληστία, η απειθαρχία ή τα πάθη μπορούν να υποδουλώσουν (δε μαθαίνουν με τίποτα!!). Το πέρασμα από το νησί της Κίρκης είναι μια δοκιμασία για τον Οδυσσέα, καθώς πρέπει να δείξει ψυχραιμία, λογική και ηγετική ικανότητα για να σώσει τους συντρόφους του, και αντιπροσωπεύει τα σωματικά και πνευματικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσει κάποιος στον δρόμο της ωρίμανσης. Η Κίρκη μεταμορφώνει τους άλλους, αλλά ο Οδυσσέας, με τη βοήθεια του μήλου του θεού Ερμή (αντι-μαγεία), αντιστέκεται. Αυτό συμβολίζει την αντίσταση στα πάθη και την προσωπική ανάπτυξη, δείχνοντας ότι μόνο όποιος ελέγχει τον εαυτό του διατηρεί την ανθρώπινη υπόσταση. Σε αυτό το σημείο η Κίρκη, από εχθρική μάγισσα γίνεται σύμμαχος και οδηγός και τον συμβουλεύει για το επόμενο βήμα του αλλά και τους επερχόμενους κινδύνους…
[Συνεχίζεται…]
Μείνε μαζί μου για να ανακαλύψουμε τη συνέχεια της ιστορίας και να φτάσουμε παρέα στην Ιθάκη!
I still wonder — is Ithaca really a destination, or just an idea?
Maybe the moment you reach it, it stops being Ithaca.
That’s why I’d rather wish for a long road, full of stops, mistakes, losses, and small victories.
Because the journey is the only thing that’s actually ours.
Meaningful insight into knowing the sides of life. I like.